مرتضى راوندى
511
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
راه عشق ارچه كمينگاه كمانداران است * هركه دانسته رود صرفه ز اعداء ببرد » « 1 » نويسنده طى مقالات ديگرى نيز دربارهء خط و زبان فارسى و « دانش واژهها » مطالب سودمند نوشته است ، كه ما به ذكر گزيدهيى از آن نظرات قناعت مىكنيم : » . . . از آنجا كه زبان ، خواه در بسط و تكامل فرهنگ ما و خواه در توجه معنوى خلقها ، و اقوام ساكن فلات ايران نقش مهمى را ايفا كرده و از مواريث گرانبهاى مدنى ماست ، وظيفهء حفظ و آراستن و پيراستن از اهمّ وظايف ميهنى ما ايرانيان محسوب مىشود . . . زبان پديدهايست بغرنج و شگرف كه نقش قاطع را در تفاهم و آميزش افراد جامعه ، توارث و انتقال فرهنگها ، لايهبندى و مجرايابى منطق و تفكر انسانى ايفاء مىكند و پيدايش شعور و خودآگاهى و مدنيت انسانى بدون آن محال است ؛ اين پديدهء اجتماعى ، ارگانيك و تحوليابنده است كه از مراحل و منازل معين رشد و تكامل عبور مىكند و در سطوح مختلف فونتيك ، لغات و مصطلحات ، صرف و نحو ، سبكهاى بيان و تحرير تبلورى به حد حيرتانگيز ، متنوع و رنگآميز مىيابد و بههمين سبب لازمهء آموختن يك زبان تا حدى كه بتوان بدان زبان گفت و خواند و نوشت ، جز براى اهل آن زبان ، كه آن را از گهواره تا گور در تكرار و تداوم مىآموزند ، تلاش بسيار جدى در زمان طولانى است ، و تازه هرگز آموزندهء يك زبان بيگانه به سطح حاملان واقعى آن زبان نمىرسد . زبان پارسى اكنون از همه جهات ، در زمينهء فونتيك ، گرامر ، لكسيك و از جهت دانشواژهها ( ترمينهاى علمى ) دچار هرجومرج شگرفى است كه ناشى از سير خود به خودى آنست ؛ بايد دربارهء مشكلات زبان و حل آنها ، تصور علمى روشنى داشت و براساس اين تصور و حل علمى ، حل كرد و زبان را آگاهانه در مجرايى كه به سود تكامل سالم و واقعى آنست سير داد . . . » در سطور بعد ، نويسنده به تاريخچهء اجمالى خط پارسى مىپردازد و در مورد تغيير خط چنين داورى مىكند : « . . . ترديد برخى از اديبان ما دربارهء تغيير خط ، ترديدى بجا و داراى پايههاى منطقى است ، ولى على رغم همهء اين ملاحظات ، حكم قاطعى كه مىتوان داد چنين است : با وجود معايب و خطرات جدى ، تغيير خط ، از آنجا كه مزايا و جهات مثبت اين عمل در طول تاريخ ، و از نظر تكامل مدنى كشور ما بر جهات منفى به مراتب چربندهتر است ، لذا بايد مسلما و مسلما به اقدام دست زد ، جاى شك نيست كه اين عمل بايد با تدارك سنجيده و با مراعات شيوه ، به تدريج انجام گيرد ، و براى آن بايد نقشهء
--> ( 1 ) . مسائلى از فرهنگ و هنر و زبان ، از ص 157 تا 165 ( به اختصار ) .